W związku z opublikowanym w dniu 17.02.2012 r. na łamach Expressu Bydgoskiego artykułem, w niekorzystnym świetle ukazującym działania podejmowane w ramach organizacji i planowania transportu publicznego w naszym mieście, przedstawiamy Państwu w tej kwestii szczegółowe wyjaśnienie.
Rozkład jazdy transportu publicznego jest ofertą przewozową świadczoną w ramach linii komunikacyjnej określonej poprzez trasę przebiegu i obowiązujące na niej przystanki. Wiele miast w Polsce, jak i w Europie stosuje powszechnie rozwiązania wytyczania w ramach jednej linii kilku wariantów tras, zawsze jednak warianty alternatywne powinny być pochodnymi wariantu podstawowego. Warianty alternatywne mogą się różnic od wariantu podstawowego końcowymi fragmentami tras lub określonymi przystankami pośrednimi (np. realizacji w danym wariancie trasy przewozu przez przystanki położone poza trasą wariantu podstawowego). Przynależność wariantu trasy do linii charakteryzuje jej oznaczenie, z jakim realizowane są przewozy i na podstawie jakiego wydawane są wszelkiego rodzaju zezwolenia i uzgodnienia wynikające z obowiązujących ustaw. Oznaczenie linii wpływa również bezpośrednio na zagadnienia związane z przepisami taryfowymi. Podstawowym zadaniem oznaczania linii jest identyfikacja usługi przewozowej przez pasażera ułatwiająca dokonanie wyboru przez niego najwłaściwszej dla niego usługi na rynku. W różnych miastach stosuje się różnego rodzaju oznaczenia wariantu tras (np. linia C i C bis, linia 31 i 31A oraz jak w przypadku Bydgoszczy, np. linia 71 i 71n, gdzie litera „n” jest pierwszą literą alternatywnego punktu końcowego „Niklowa”).
Wybór sposobu oznakowania linii pozostaje wyłącznie w gestii organizatora komunikacji miejskiej w mieście. Obowiązujące w Polsce regulacje prawne w zakresie wydawania i kontroli zezwoleń na wykonywanie przewozu osób nie nakładają na przewoźników obowiązku ubiegania się o odrębne zezwolenia dla kursów wariantowych działających w ramach jednej linii. W związku z tym, że każdorazowe wydanie nowego zezwolenia lub też jego wymiana związana ze stałą lub czasową zmianą trasy czy też rozkładu jazdy wiąże się z wysokimi opłatami ponoszonymi przez przewoźnika, przyjęte rozwiązanie, oceniając pod kątem formalnym, jest korzystne zarówno pod względem ekonomicznym, jak i logistycznym.
Pojawiające się sugestie dotyczące nadania wariantom tras odrębnej numeracji, nie znajdują w naszej ocenie uzasadnienia logistycznego, ekonomicznego oraz czysto funkcjonalnego patrząc ze strony pasażerów z uwagi na następujące kwestie:
- pasażerowie korzystający z biletów okresowych na jedną linię mieliby ograniczone możliwości korzystania z oferty przewozowej realizowanej na bardzo zbliżonych relacjach w przypadku oznaczania tras odrębnymi numerami,
- większość pasażerów nie jest zainteresowana rozróżnianiem wariantu trasy, gdyż korzystają z odcinków gdzie trasy pokrywają się i są ze sobą zsynchronizowane, dzięki czemu wsiadają w dowolny autobus danej linii,
- pasażerowie korzystający przykładowo z linii nr 70 kursującej aktualnie w 4 wariantach tras, pomimo że są one do siebie bardzo zbliżone, musieliby na przystanku oraz w informacji internetowej analizować 4 odrębne tabliczki przystankowe z odrębnymi oznaczeniami linii, co wprowadziłoby niepotrzebne zamieszanie i dezorientację,
- osoby zainteresowane dojazdem w rejon obsługiwany przez daną linię wariantowo, oceniają możliwości dojazdu na podstawie rozkładu jazdy oraz informacji zawartej na wyświetlaczach kierunkowych autobusów, w tym na wniosek pasażerów wprowadzono dodatkowe oznaczenie literowe z tyłu pojazdów,
- wydawanie większej liczby zezwoleń na wykonywanie przewozu osób oznaczałoby większe koszty dla przewoźnika, które z kolei zostałyby przez niego uwzględnione w kalkulacjach stawek za realizację usług przewozowych – wyższe stawki wiązałyby się z pogorszeniem oferty przewozowej (mniejsza liczba kursów),
- z uwagi na przyjęty system rozliczeń przez przewoźników zmiany wiązałyby się z dodatkowymi dokumentami wypełnianymi przez kierowców w trakcie pracy (odrębne karty drogowe na każdą z linii, odrębne plany eksploatacyjne, itp.); z przyczyn oczywistych wynikających z trudnych warunków drogowych w godzinach szczytu, dodatkowe obowiązki nałożone na kierujących pojazdami skutkowałoby uzupełnianiem na pętlach dokumentacji, zamiast dążenia do planowej realizacji założonego rozkładu jazdy,
- autobusy kursujące na linii, praktycznie w każdym kursie wykonują inny wariant trasy, co jest spowodowane optymalizacją kosztów wynikających z oszczędniejszego planowania czasu pracy kierowców, jak również mniejszej ilości taboru potrzebnej do obsłużenia tej samej liczby kursów - także to rozwiązanie przynosi znaczne korzyści ekonomiczne i podnosi parametry eksploatacyjne linii komunikacyjnych, co przekłada się na wysokość kosztów realizacji usług przewozowych przez przewoźników,
- stosowanie wariantów tras przede wszystkim umożliwia wprowadzanie większej częstotliwości kursów na najbardziej obciążonych odcinkach tras, co poprawia komfort podróży pasażerów; przykładowo w godzinach szczytu autobusy linii nr 71 kursujące w skróconej relacji Rekinowa – Węzeł Garbary znacznie odciążają autobusy trasowane w pełnej relacji do ul. Morskiej.
W związku z powyższym należy uznać przyjęte rozwiązanie za właściwe. Tego typu organizacja ruchu stosowana jest w miastach zachodniej i południowej Europy, gdzie komunikacja miejska funkcjonuje bardzo sprawnie, co potwierdza jej pozytywne aspekty. Jak wynika z dotychczasowych doświadczeń organizatora i obserwacji, pasażerowie bardzo szybko przyzwyczajają się do wprowadzanych zmian, a wszelkie zgłaszane uwagi są niemalże natychmiastowo analizowane i jeśli jest taka możliwość wdrażane. Przykładowo przez pewien czas rzeczywiście odbierano sygnały o niewystarczającym oznakowaniu autobusów linii nr 71 kursujących do ul. Rekinowej lub Niklowej, i wspólnie z Miejskimi Zakładami Komunikacyjnymi Sp. z o. o. uzgodniono system dodatkowego oznaczania alternatywnych wariantów tras na wyświetlaczach tylnych, dzięki czemu problem niewystarczającego oznaczenia został rozwiązany zgodnie z wolą samych pasażerów.
Podsumowując, przy projektowaniu zmian uwzględniane są zarówno kwestie społeczne, istniejące zapotrzebowanie na usługi przewozowe, jak również względy ekonomiczno - eksploatacyjne. Funkcjonujące w Bydgoszczy rozwiązania wariantowe mają dla pasażerów zdecydowanie więcej zalet niż wad i przyczyniają się do sprawniejszego oraz bardziej optymalnego funkcjonowania komunikacji publicznej. Ważne, aby rozkład jazdy oraz informacje zawarte w systemie informacji pasażerskiej zawierały dane potrzebne do określenia relacji w jakiej odbywa się dany kurs.
Przykłady stosowania wariantowości tras w miastach europejskich: 



 

|